Клиническая патофизиология 2010. Алматы 2010 Кіріспе
 Скачать 22.3 Mb.
| Образовательный портал Как узнать результаты егэ Стихи про летний лагерь 3агадки для детей |
Невроздардың жіктелуі Барлық зерттеушілерді қанағаттандыратын невроздарды жіктеу осы күнге дейін өзінің шешімін тапқан жоқ. Дәстүрлі түрде невроздардың үш тобын: жабыспалы жағдайлар неврозын, есірікті, неврастенияны (жүйке тозуын) ажыратады. Жабыспалы жағдайлар неврозы адамның мұқтаждығы, тілегі, талпынысы мен оларды жүзеге асырудың арасында, әдептік, әлеуметтік заңдылықтарға, діни көзқарастарға немесе басқа ұғымдарға байланысты, сәйкестіктің болмауынан пайда болған шиеленістерден дамиды. Бұл кезде мый қыртысында дерттік күшейген қозу ошағы қалыптасады. Әдетте бұндай жағдай адам бір маңызды істеуге (мәселен, үйде газды сөндіруді, есікті жабуды, жас баланы тамақтандыруды т.б.) ұмытып кеткенде немесе басынан қатты қорқыныш сезімін (биіктен, лифт тоқтап қалуынан, қорғаныссыздықтан т.б.) өткерудің нәтижесінде болады. Жабыспалы жағдайлардың барлық түрлері қайталанатын қорқыныш, үрей сезімдерімен сипатталады. Бұл невроздың басталуы шартты рефлекстер тетігі бойынша болады. Артынан қорқыныштардың пайда болу жағдайлары кеңиді. Қорқыныш әлеуметтік және кәсіби дара тіршілікті бұзады. Жабыспалы жағдайлар неврозының түрлері: √ әлеуметтік қорқыныштар – көпшілік қауым алдында сөйлеуден, дәріс оқудан, емтихан тапсырудан қиналып немесе сасып қалудан қорқумен көрінетін қайта-қайталанатын былшыл қорқыныш. Жиі ол нақты сәтсіздікке әкеледі және қорқыныш сезімін одан сайын күшейтеді. √ ойға жабыспалы түрде қайталанып келетін идеялар, ойлар, бір әрекеттерге баруға ұмтылдыратын «бұйрықтар». Мәселен, бір жақынын өлтіруге, жұқтырып алудан қорқып қайта-қайта қол жууға, есікті немесе үйде газды жапты ма – деп қайта-қайта өзін тексеру сияқты бұйрықтар мен ойлар. Адам олардың қажетсіздігін және мәнсіздігін түйсініп біледі және қарсы тұруға тырысады. √ қарапайым фобиялар – сыртынан жабылған бөлмеден, қатерлі өспе өсуінен, биіктіктен т.с.с. тұрақты дәйексіз қорқу және оларға әкелетін қауіпті жағдайлардан аулақ жүру. Есірік невроздары. Клиникалық белгілері көп ауруларды өтірік қайталамай, солардың көріністеріне еліктеп жасалуымен сипатталатын жоғары жүйке әрекеттерінің бұзылыстары. Шын мәнінде аурудың болмауына қарамай, өзінің денсаулығына тым зор мән беруден, негізсіз үрей мен дерттің барлығына сенімді болуымен көрінеді. Есірік кезінде адамда, әдетте, «ауруды тілеу» және өте жоғары иланғыштық байқалады. Осылармен есіріктік бұзылыстардың көп түрлілігін, оларды әдейі әсіреленген түрлерде елге көрсетуге бағытталуын түсіндіруге болады. Пайда болу себептері: тұлғаның айналасындағыларға деген көтеріңкі талаптары мен олардың іске асырылу мүмкіндігі болмауының арасында шиеленіс пайда болуы. Бұл шиеленіс нақты жағдайды және басқа адамдардың талабын дұрыс бағаламаудан немесе оны елемеуден болады. Бұл кезде мый қыртысы үрдістерінің қатты ширығуынан немесе қалжырауынан қыртыс асты құрылымдарда «жылжымалы» күшейген дерттік қозу ошақтары қалыптасады. Көріністері. Есірікке құбылып өзгеріп тұратын көп түрлі әйгіленімдер тән. Олар шешімін таппаған жағдайларға тұлғаның қорғаныстық серпілістері болып келеді. Есірік әйгіленімдері дерттік көріністердің бірнеше топтамаларына жинақталады: √ тәртібінің әдеттен тыс өзгеруі. Науқас адам тым қызбалығымен, әсерленгіштігімен, иланғыштығымен және өзін-өзі иландырғыштығымен, көңіл-күйінің құбылмалылығымен, ұмытшақтығымен ерекшеленеді. Есіріктік бұзылыстар кезінде көңіл қобалжуларын белгілі бір жағдайларға байланыстырып әсірелеп елге көрсетуге бағытталады. Есіріктік неврозбен сырқаттанған науқастар сырттай қарағанда қуатты сияқты көрінгенімен, шын мәнінде адами қарым-қатынастарда үстіртін әлсіз болады. Олар өздерін уақиға ортасында тым іскер, мағыналы, ықпалды адам ретінде көрсетуге тырысады. Шын мәнінде олар ұсақ, ойлана бермейтін, әбігершіл, басқа адамнан тәуелді болып келеді. Олардың кейбіреулері өзін-өзі өлтірумен қорқытады және оны жүзеге асыруға талпынады; √ дербес жүйкелік бұзылыстар (мәселен, гипотензия немесе гипертензия, ентігу, басына ыстық қан келу сезімі, тахикардия, аритмия, тершеңдік, диспепсиялық бұзылыстар) байқалады; √ қимыл-қозғалыстардың бұзылыстары. Есірік кезінде эпилепсияға ұқсас тырыспа-селкілдек ұстамалары болуы мүмкін. Бірақ, қояншық ауруына қарағанда, бұл ұстамалар кездерінде естен тану мен дене мүшелерінің соғылуы болмайды. Олар жығылатын жерін таңдап, жұмсақ жерге жығылады. Бұл дерт кезінде өткінші толық және шала салданулар, дыбыстық байламдардың салдануынан қысқа мерзімге дауыстың шықпай қалуы (афония) пайда болуы ықтимал, бірақ олар науқасты қапаландырмайды. Өйткені олар бұл құбылыстардың өткінші екенін біледі; √ сезімталдықтың бұзылыстары. Есіріктік невроз өткінші соқырлықпен, саңыраулықпен, иісті, дәмді сезбеуімен, парестезиялармен қабаттасады; √ жыныстық ауытқулар (мәселен, белсіздік, жыныстық нәпсінің азаюы) байқалады; Есірік кезінде бұл бұзылыстардың басым көпшілігі психогендік ауытқулардан дамиды. Неврастения (жүйке тозуы). Неврастения невроздардың кең тараған түрі. Пайда болу себептері: өзіне-өзі қойған көтеріңкі талабы мен оны жүзеге асыруға деген мүмкіндіктерінің арасында шиеленіс болуы. Осыдан мый қыртысында қозу үрдісінің қатты ширығуы мен күйзелісі байқалады. Көріністері: √ дербес жүйкелік бұзылыстар (мәселен, жүрек аритмиясы, гипо- немесе гипертензия, ішек-қарын қызметтерінің бұзылыстары, тершеңдік); √ жүйке жүйесінің көтеріңкі қозымдылығы, қажығыштығы және қалжырауы; √ тым қатты қызбалық, өзін-өзі ұстай алмаушылық, шыдамсыздық; √ ынтаның бұзылыстары; √ жұмысқа қабілеттіліктің төмендеуі, соғындық; √ көңіл-күйдің құбылмалылығы, жиі тұнжырау; √ ұйқының бұзылыстары (көз ілінуінің бұзылыстары, ұйқының тынымсыздығы, жағымсыз түстер енуі); √ жыныстық қатынастардың бұзылыстары (нәпсінің әлсіреуі, белсіздік) – байқалады. Невроздық жағдайлардың жалпы көріністері Невроздық жағдайлар дамуына әртүрлі жүйелер қатысуының заңды бір ізділігі байқалуынан жалпы көріністер қалыптасады. ● әсер еткен ықпалдарға дербес жүйкелік серпілістерің сәйкессіздігі (мәселен, тахикардия, аритмия, ентік, тершеңдік, тері мен шырышты қабықтардың бозаруы немесе қызаруы, гипо- немесе гипертензия, ұйқы мен тәбеттің бұзылыстары, ықпалдың әсеріне жауап ретінде жүрек ауыруы және оған науқастың қатты назар аударуы) байқалады; ● дерттік сезімдік және қимылдық серпілістер дамуы (мәселен, әртүрлі сыртқы әсерлерге немесе организмнің өзіндегі өзгерістерге көтеріңкі сезімталдық, әбігершілік, мағынасыз артық қозғалыстар, қимылмен көрсету, уақиға сәйкес келмейтін ым жасау, өткінші толық немесе шала салданулар); ● жиі долылық (аффектілік) серпілістер – әсер еткен ықпалға қатты көңіл-күйдің қобалжуымен жауап қайтару (мәселен, үрей, өлімнен қорқу, эмоциялық ширығу, өкіріп жылау, балағаттау). Науқас өзінің сезімін билей алмай, оны сезім билеп кетеді; ● дерттік жағдайды оймен талдау және тәртібінің түрі туралы шешім қабылдау қалыптасқан жағдай мен дерттік сезімді жеңуге бағытталады. Клиникада бұл идеаторлық өңдеу және икемделістік шаралар табу делінеді. Невроз дамуындағы осы келтірілген көріністердің бірізділікпен қалыптасуы (алдымен дербес жүйкелік, артынан сезім-қимылдық, аффектілік және идеаторлық серпілістер) көпшілік науқастарда байқалады. Осындай бірізділік аз айқындалған өзгерістермен әртүрлі стрестік ықпалдар кездерінде де көрінеді. Осыған байланысты клиникада невроздар дамуының: ● дербес жүйкелік; ● сезім-қимылдық; ● аффектілік; ● идеаторлық (біріктіретін, оймен топшылайтын, тұжырымдайтын) жағдайды қайта қарастыру және дерттік жағдайды жеңуге бағдарлама табу – сатыларын ажыратады. Бұл келтірілген бұзылыстар науқастарда бір мезгілде пайда болуын дәлелдейтін деректер белгілі. Сол себептен оларды невроздардың сатылары деуден құрамбөлшектері деуге болады. Вегетоневроздар туралы түсінік Невроздың ерте және ұдайы пайда болатын жалпы құрамбөлшегі болып дербес жүйкелік бұзылыстар: ішкі ағзалар мен физиологиялық (қанайналым, тыныс алу, асқорыту, жыныстық т.б.) жүйелер қызметтерінің әртүрлі бұзылу синдромдары есептеледі. Олар бұл жүйелер қызметтерінің орталық жүйке жүйесімен реттелулерінің бұзылыстарынан дамиды. Кейбір адамдарда артериялық гипертензия, кейбіреулерінде керісінше, гипотензия, ал басқаларында артериялық қысым өте құбылмалы, біресе жоғарылап, біресе төмендеп кетуі мүмкін. Жүректің ырғағы мен соғу жиілігі бұзылады, қан тамырларының межеқуаты құбылып тұрады. Бұндай бұзылыстарды клиникада «нейроцинкуляциялық дистония», «вегетоневроз», «вегетодистония», «дербес жүйкелік-қантамырлық дистония» т.с.с. көптеген атаусөздермен атайды. Бұндай атаусөздердің көп болуы невроздар кезінде дербес жүйкелік бұзылыстардың көріністері мен патогенезі күрделі және әртүрлі болуына байланысты болады. ● бұл бұзылыстар әртүрлі тітіркендіргіштерге ішкі ағзалар мен жүйелердің әртүрлі және сәйкессіз жауап қайтаруымен, организмнің тұтасып жауап қайтаруы мен жекелеген дербес жүйкелік құрамбөлшектердің үйлеспеуімен, қимылдық және дербес жүйкелік серпілістердің сәйкес келмеуімен, дербес жүйкелік функциялардың қорғаныстық-икемделістік маңызын жоғалтуымен сипатталады. Көрсетілген өзгерістер невроз кезінде тұрақты, ұстамалы немесе тұрақты-ұстамалы түрлерде болуы мүмкін. ● вегетоневроздардың ең жиі кездесетін көріністері болып жүрек аумағында ауыру сезімі, тахипноэ немесе диспноэ, қан тамырларының дистониясы, диспепсиялық құбылыстар есептеледі. Бұл өзгерістер әдетте әлсіздікпен, тез қажулықпен, қызбалықпен, ұйқының бұзылыстарымен (ұйқы қашуымен, ұйқы басуымен, мазасыз ұйқымен т.с.с.) қабаттасады. ● невроздық жағдайлар соматикалық аурулардың (жүректің ишемиялық ауруы, артериалық гипертензия, асқазан мен онекелішектің ойық жарасы, әртүрлі эндокринопатиялар) даму алдында байқалады. Эндокриндік жүйе бұзылыстарының жалпы этиологиясы мен патогенезі Эндокриндік жџйеніњ бђзылыстары џш патогенездік жолдармен дамуы ыќтимал: ● без ќызметтерініњ орталыќ реттелулерініњ бђзылыстарынан; ● бездердіњ љздерінде дерттік љзгерістер болуынан; ● гормондардыњ безден тыс жѕне шеткері ѕсер ету тетіктерініњ бђзылыс-тарынан. Бездердіњ орталыќ реттелулерініњ бђзылыстары Орталыќ жџйке жџйесі эндокриндік бездердіњ ќызметтеріне реттеуші ѕсер етеді. Бђл бездердіњ ќызметтерін реттеуге мыйдыњ сыртќы ќыртысы, алдыњѓы таламус, лимбикалыќ жџйе, гиппокамп, гипоталамус т.б. мый ќђрылымдары ќатысады. Ѕртџрлі жандџниелік кџйзелістер т.б. ауыртпалыќ жаѓдайлар кездерінде орталыќ жџйке жџйесі ќђрылымдарынан жџйке тармаќтарымен гипоталамусќа аќпарат баѓытталады. Сонымен бірге, гипоталамусќа орталыќ жџйке жџйесі ќђрылымдарынан гормондыќ заттар, жџйкелік медиаторлар, реттеуші шаѓын пептидтер (эндорфиндер, энкефалиндер, нейротензин, Р(пи)-заты т.б.) жђлын мен мый ќуыстарындаѓы сђйыќпен тасымалданады. Бђл ѕсерлер гипоталамуста жџйкелік медиаторлардыњ тџзілу жылдамдыѓы мен бљліну ќарќынын љзгертеді. Гипоталамустыњ пептидтік реттеуші гормондары љндірілуі џшін, жоѓарыда келтірілген жџйкелік медиаторлар мен реттеуші шаѓын пептидтерден басќа К+, Са2+-иондары, простагландиндер, цАМФ ќатысады. Сол себептен мый ќызметтерініњ бђзылыстары эндокриндік жџйеніњ бџліністеріне ѕкеледі. Ђзаќќа созылган жандџниелік жараќаттардыњ ѕсерлерінен тиреотоксикоз (Базед ауруы) немесе ќантты диабеттіњ кейбір тџрлері дамуы ыќтимал. Бђндай эндокриндік жџйеніњ бђзылыстарын психогендік эндокринопатиялар деп атайды. Эндокриндік бездерді реттеудегі гипоталамустыњ мањызы љте ерекше. Оныњ шеткері эндокриндік бездерді реттеуініњ бђзылыстары кљптеген себептерден болуы мџмкін. Оларѓа жђќпалар, ќабыну, ќан ќђйылу, ќан тамырларыныњ тромбозы, жараќаттану, љспе љсуі, жан кџйзелістері т.б. жатады. Бездердіњ орталыќ реттелулерініњ бђзылыстары: ● гипофиз арќылы (трансгипофиздік немесе нейрогуморалдыќ) реттелудіњ бђзылыстарымен; ● гипофизден тыс (парагипофиздік, жџйкелік љткізгіштік) реттелудіњ бђзылыстарымен; ● бездердіњ кері байланыс негізінде љзі-љзі реттеудіњ бђзылыстарымен байланысты дамиды. Гипофиз арќылы реттелудіњ бђзылыстары. Гипоталамуста гипофизѓа ѕсер ететін пептидтік гормондар љндіріліп шыѓарылады. Олар гипофизде гормон љндірілуін арттыратын либериндер жѕне оны тежейтін статиндер делінеді. Либериндерге: кортиколиберин, соматолиберин, пролактолиберин, тиреолиберин, гонадолиберин, меланоцитолиберин т.б. жатады. Статиндерге: соматостатин, пролактостатин, меланоцитостатин т.б. жатады. Гипофизге ѕсер ететін гормондар гипоталамустыњ ѕр жерлеріне орналасќан нейрондармен љндіріліп шыѓарылады. Бђл нейрондардыњ аксондары гипофиздіњ ќаќпалыќ ќан тамырлары жџйесі басталатын гипоталамустыњ орталыќ кљтеріњкі жерінде аяќталады. Сондыќтан да олар гипофизге ќан тамырлары арќылы тікелей тез жеткізіледі (-сурет). Гипофизге ѕсер ететін гормондардыњ (дофаминнен басќаларыныњ) барлыѓы пептидтерге жатады. Бђлардыњ ѕсер ету жолдары аденилатциклаза-цАМФ жџйесі арќылы ќосылады. Кљрсетілген гормондар љндіріліп шыѓарылуыныњ бђзылыстары гипоталамуста жоѓарыда келтірілген дерттік љзгерістер болѓанда байќалады. Осыдан шеткері эндокриндік бездердіњ ќызметтерініњ гипофиз арќылы реттелуініњ бђзылыстары болады. Осылай ќалќанша бездіњ, бџйрек џсті бездері сыртќы ќабатыныњ жѕне жыныстыќ бездердіњ ќызметтері љзгереді. Гипофизден тыс реттелудіњ бђзылыстары. Ќалќаншасерік бездері, бџйрек џсті бездерініњ милыќ ќабаты, ђйќыбез т.б. бездер дербес жџйке жџйесімен (симпатикалыќ жѕне парасимпатикалыќ жџйкелермен) реттелінеді. Осындай реттелуді парагипофиздік немесе жџйкелік-љткізгіштік реттелу дейді. Гипоталамус дербес жџйке жџйесініњ негізгі орталыѓы болып саналады. Сондыќтан ондаѓы дерттік љзгерістер кездерінде шеткері бездердіњ гипофизден тыс реттелу жолдары да бђзылады. Осыдан ќантты диабеттіњ кейбір тџрлері дамуы ыќтимал. Жџйкелік-эндокриндік жџйеніњ кері байланыстар негізінде љзін-љзі реттеу жолдарыныњ бђзылыстары. Эндокриндік жџйеніњ ќызметтері, жоѓарыда келтірілген реттелулерден басќа, љзін-љзі реттеу жолдарымен де ќамтамасыз етіледі. Шеткері эндокриндік бездер мен гипоталамус жѕне гипофиз араларында бірініњ ќызметін бірі реттейтін кері байланыс зањдылыѓы болатыны белгілі (62-сурет). Бђл зањдылыќ бойынша: шеткері эндокриндік без (мѕселен, бџйрек џсті бездері) гормоныныњ (кортизолдыњ) ќандаѓы дењгейі кљбейгенде гипоталамуста сѕйкес либеринніњ (кортиколиберинніњ) жѕне аденогипофизде сѕйкес тропинніњ (кортикотропинніњ) љндірілуі азаяды. Ал, керісінше, шеткері эндокриндік без гормоныныњ ќанда дењгейі азайѓанда гипоталамус пен гипофизде сѕйкес либерин мен тропинніњ љндірілуі кљбейеді. Осындай жаѓдайды кері байланыс зањдылыѓы деп атайды. Бђл зањдылыќ оњ жѕне теріс болуы мџмкін. Жоѓарыдаѓы келтірілген жаѓдай теріс кері байланыстыњ мысалы бола алады. Ал, оњ кері байланысќа мысал ретінде алдыњѓы гипофизде љндірілетін соматотропинніњ шеткері ќанда кљбеюі гипоталамуста соматостатинніњ љндірілуі кљбеюіне ѕкелетінін кљрсетуге болады.  - сурет. Бездердіњ кері байланыс бойынша реттелуі (J. C. E. Underwood бойынша). Кері байланыс жолдарымен реттелуге ќатысатын заттардыњ тџрлеріне ќарай эндокриндік жџйеніњ љзін-љзі реттеуі екі тџрлі болады: ● бірінші тџрінде реттеуші зат болып шеткері ќандаѓы гормондардыњ дењгейі есептеледі. Шеткері без гормоныныњ ќанда дењгейі кљтерілуі гипоталамустаѓы либериндерді љндіретін нейрондардыњ белсенділігін тљмендетеді. Сол себептен гипофизде тропиндердіњ жѕне шеткері сѕйкес без гормоныныњ љндірілуі азаяды. Осылайша бџйрек џсті бездерініњ сыртќы ќабаты, ќалќаншабез жѕне жыныс бездері гормондарыныњ љндірілуі реттелінеді; ● екінші тџрінде реттеуші зат болып, зат алмасу љнімдері, кейбір электролиттер есептеледі. Мѕселен,, ќанда глюкоза кљбейгенде инсулинніњ љндірілуі артады, Са2+ иондары азайѓанда ќалќаншасерік бездерініњ гормоны љндірілуі кљбейеді. Натрий мен калий ѕлдостерон љндірілуін реттейді. Бђл жаѓдайларда бездіњ белсенділігі реттеуші заттардыњ мљлшерімен аныќталады. Эндокриндік жџйеніњ кері байланыс зањдылыќтарын білу, олардыњ бђзылыстарын ажырату џшін љте ќажет. Мѕселен, ќантты диабетпен ауыратын екі науќас адамды тексергенде біреуініњ ќанында инсулин мен глюкозаныњ мљлшері кљбеюі, екіншісінде тек глюкозаныњ дењгейі кљбейіп, инсулин ќалыпты мљлшерде болуы мџмкін. Бђл екі жаѓдайда да ќанда глюкозаныњ кљбеюі инсулинніњ жетіспеушілігін кљрсетеді. Біраќ, біріншісінде инсулинніњ љндірілуі бђзылмаѓан, сондыќтан оныњ шеткері тіндердегі ѕсері тежелген (инсулинге тѕуелсіз диабет) деуге болады. Ал, екіншісінде глюкоза мљлшерініњ кљбеюі ђйќыбез ќызметініњ жеткіліксіздігінен деген тђжырымѓа ѕкеледі. Кері байланыс зањдылыѓына гормондармен емдеу кездерінде де баса назар аудару ќажет. Бђл жаѓдайда сырттан енгізілген гормон науќас адамныњ сѕйкес безініњ ќызметін тежейді жѕне ђзаќ енгізулердіњ нѕтижесінде сол бездіњ семіп ќалуы байќалады. Бђл туралы кортикостероидтыќ, тиреоидтыќ, жыныстыќ т.б. гормондармен емдегенде естен шыѓармау керек. Ол гормондар љте жиі жѕне ђзаќ емдеу џшін ќолданылады. Осыныњ нѕтижесінде сѕйкес бездердіњ атрофиясы дамиды. Мђндай жаѓдайды ятрогендік эндокринопатия деп атайды. Ѕдетте ѕртџрлі ауыртпалыќтар (операция, жараќаттану, аллергия, уыттар т.б.) организмге ѕсер етулерінен бџйрек џсті бездері сыртќы ќабатыныњ ќызметі кљтеріледі де, кортикостероидтыќ гормондардыњ љндірілуі кџшейеді. Осыдан организм сыртќы ортаныњ жања љзгерген жаѓдайларына тез бейімделе алады. Ал, кортикостероидтармен ђзаќ емделген науќас адамдардыњ, бџйрек џсті бездері семіп ќалѓандыќтан, ќосымша ауыртпалыќтарѓа (жараќат, хирургиялыќ операция т.б.) эндогендік кортико-стероидтарды љндіріп шыѓара алмайды. Организмніњ љзгерген жаѓдайѓа бейімделуі нашарлайды, бџйрек џсті бездерініњ жіті жеткіліксіздігінен науќас тез ќайтыс болуы мџмкін. Гипоталамус нейрондарыныњ шеткері бездердіњ гормондарына сезімталдыѓы тљмендеуі де кері байланыс зањдылыѓы бђзылуына ѕкеледі. Содан ќандаѓы гормон мљлшерініњ артуы гипоталамуста либериндердіњ љндірілуін азайтпайды. Мѕселен, Иценко-Кушинг ауруы кезінде ќандаѓы кортизолдыњ мљлшері кљбеюіне гипоталамустыњ нейрондары кортиколиберинніњ љндірілуін азайтумен жауап ќайтармайды, керісінше, оны кљбейтіп, кортикотропинніњ љндірілуін арттырады. Осыдан ќандаѓы шеткері без гормонымен ќатар, гипофиздіњ тропты гормоныныњ мљлшерін аныќтау љте мањызды. Сол арќылы дерттік љзгерістіњ орналасќан жерін айќындауѓа болады. Мѕселен, гипотиреоз кезінде ќанда ќалќаншабез гормоныныњ дењгейі азаюымен ќатар гипофизде љндірілетін тиреотропинніњ кљбеюі ќалќаншабездіњ бђл гормонѓа сезімталдыѓы аздыѓын кљрсетеді, ал тиреотропин дењгейі азайѓан болса, онда дерттіњ гипофизде немесе гипоталамуста орналасќанын ѕйгілейді.  перейти в каталог файлов | Образовательный портал Как узнать результаты егэ Стихи про летний лагерь 3агадки для детей |