методичка з морф. Практикум (частини мови) з польської мови призначено для студентів філологічного та інших гуманітарних факультетів, де вивчається польська мова
 Скачать 0.84 Mb.
| Образовательный портал Как узнать результаты егэ Стихи про летний лагерь 3агадки для детей |
Прикметник (Przymiotnik) Граматичні категорії прикметника: рід (rodzaj), число (liczba), відмінок (przypadek), ступінь порівняння (stopień porównania). При відмінюванні прикметників слід звертати увагу і на форму його основи (м'яка чи тверда). Прикметники (і дієприкметники) твердої основи: dobry, stary, młody, zły, bogaty, mądry, duży, śmiały, grzeczny, zmęczony, świeży, czerstwy, mały, leniwy, zdrowy, pogodny, spokojny, czerwony, zielony, biały, domowy, gliniany, państwowy, słoneczny, ciekawy, pierwszy, opalony, zmęczony, pobity, zapłakany, opracowany, napisany, przeczytany тощо. Прикметники м'якої основи: letni, gładki, ziemski, drugi, trzeci, głupi, bohaterski, ubogi, pański, daleki, zachodni, wschodni, dziki, ośmioletni, gładki, wielki, lisi, psi, królewski, lwowski, krakowski, niemiecki, angielski, francuski, włoski, arabski тощо. Liczba pojedyncza Rodzaj męski M. młody zdrowy duży wysoki drogi tani D. młodego zdrowego dużego wysokiego drogiego taniego C. młodemu zdrowemu dużemu wysokiemu drogiemu taniemu B. = M. lub D. N. młodym zdrowym dużym wysokim drogim tanim Ms, młodym zdrowym dużym wysokim drogim tanim Прикметники чоловічого роду у знахідному відмінку однини мають форму, яка залежить від позначуваного ним іменника: при іменниках на позначення неістот – форму називного відмінка, при іменниках на позначення істот – родового відмінка. У кличному відмінку прикметники мають завжди форму називного відмінка. Rodzaj nijaki M.B. młode zdrowe duże wysokie drogie tanie D. młodego zdrowego dużego wysokiego drogiego taniego C. młodemu zdrowemu dużemu wysokiemu drogiemu taniemu N. młodym zdrowym dużym wysokim drogim tanim Ms. młodym zdrowym dużym wysokim drogim tanim Rodzaj żeński M. młoda zdrowa duża wysoka droga tania D. młodej zdrowej dużej wysokiej drogiej taniej C. młodej zdrowej dużej wysokiej drogiej taniej B. młodą zdrową dużą wysoką drogą tanią N. młodą zdrową dużą wysoką drogą tanią Ms. młodej zdrowej dużej wysokiej drogiej taniej Liczba mnoga Forma męskoosobowa M. młodzi zdrowi duzi wysocy drodzy tani D. młodych zdrowych dużych wysokich drogich tanich C. młodym zdrowym dużym wysokim drogim tanim B.= D. młodych zdrowych dużych wysokich drogich tanich N. młodymi zdrowymi dużymi wysokimi drogimi tanimi Ms. młodych zdrowych dużych wysokich drogich tanich Forma niemęskoosobową M. młode zdrowe duże wysokie drogie tanie D. młodych zdrowych dużych wysokich drogich tanich C. młodym zdrowym dużym wysokim drogim tanim B. =M. N. młodymi zdrowymi dużymi wysokimi drogimi tanimi Ms. młodych zdrowych dużych wysokich drogich tanich Огляд деяких відмінкових закінчень прикметникової відміни: За зразками прикметникової парадигми відмінюються також дієприкметники (pobity, czytający), порядкові числівники (pierwszy, drugi, setny), деякі займенники (twój, nasz, każdy, jaki, czyj, jakakolwiek і т.п.). Прикметники в однині мають три родові форми: чоловічу, жіночу і середню (dobry, dobra, dobre), а у множині – дві форми: чоловічо-особову і нечоловічо-особову (dobrzy, dobre); остання форма прикметника поєднується з іменниками жіночого, середнього родів та чоловічого роду на позначення неосіб (живих істот, предметів). Наприклад: dobre owoce, dzieci, psy, samochody, kobiety, але: dobrzy chłopcy, studenci, kierowcy, poeci. У множині прикметники чоловічо-особової форми, як правило, підлягають чергуванням приголосних в основі. M. l.mn. (rodzaj męskoosobowy): a) Dobry-dobrzy, stary-starzy, młody-młodzi, zły-źli, bogaty-bogaci, mądry-mądrzy, duży-duzi, śmiały-śmiali, grzeczny-grzeczni, zmęczony-zmęczeni, świeży-świezi, czerstwy-czerstwi, mały-mali, leniwy-leniwi, zdrowy-zdrowi, pogodny-pogodni, spokojny-spokojni, czerwony-czerwoni, zielony-zieleni, biały-biali, domowy-domowi, państwowy-państwowi, ciekawy-ciekawi, pierwszy-pierwsi, opalony-opaleni, zmęczony-zmęczeni, pobity-pobici, zapłakany-zapłakani; b) letni-letni, gładki-gładcy, ziemski-ziemscy, drugi-drudzy, trzeci-trzeci, głupi-głupi, bohaterski-bohaterscy, ubogi-ubodzy, pański-pańscy, daleki-dalecy, zachodni-zachodni, wschodni-wschodni, dziki-dzicy, ośmioletni-ośmioletni, gładki-gładcy, wielki-wielcy, lisi-lisi, psi-psi, królewski-królewscy, lwowski-lwowscy, krakowski-krakowscy, niemiecki-niemieccy, angielski-angielscy, francuski-francuscy, włoski-włoscy, arabski-arabscy. Кілька прикметників можуть мати і короткі (енклітичні) форми: zdrowy - zdrów, gotowy - gotów, ciekawy - ciekaw, łaskawy - łaskaw, pełny - pełen. Повні форми прикметників виконують як атрибутивні (означувальні) функції: zdrowy człowiek, так і функції предикативні (як частина складного іменного присудка): jestem zdrowy. Короткі ж форми прикметників виконують лише другу функцію і лише в однині для чоловічого роду: jestem zdrów, byłeś wesół, bądź łaskaw, on był gotów, Paryż wart mszy. Короткі форми прикметників: wesoły-wesół, zdrowy-zdrów, gotowy-gotów, powinny-powinien, winny-winien, ciekawy-ciekaw, łaskawy-łaskaw, wart i rad. Ступені порівняння прикметників Якісні прикметники (і деякі відносні - рідше) можуть утворювати форми вищого і найвищого ступенів за допомогою суфіксів: ejsz-, -sz-, які приєднуються до основи прикметника. При цьому, як правило, відбуваються чергування приголосних основи. Stopień równy: ładny, mądry, młody, stary, spokojny, leniwy, zdrowy, czerwony, bogaty, ubogi, piękny, wąski Stopień wyższy: ładniejszy, mądrzejszy, młodszy, starszy, spokojniejszy, leniwszy, zdrowszy, czerwoniejszy, bogatszy, uboższy, piękniejszy, węższy Увага! Як і в українській (російській) мові, при утворенні вищого ступеня порівняння суфікси основи - k, - ek зникають: daleki-dalszy, bliski-bliższy, słodki-słodszy, krótki-krótszy, szybki-szybszy. Увага! Польська мова також (як інші слов'янські мови) має кілька прикметників, які утворюють вищий ступінь порівняння від іншої основи: mały-mniejszy, wielki, duży-większy, zły-gorszy, dobry-lepszy. Stopień najwyższy утворюється додаванням до форми вищого ступеня префікса naj-: najładniejszy, najmądrzejszy, najmłodszy, najstarszy, najspokojniejszy, najleniwszy, najzdrowszy, najczerwoniejszy, najbogatszy, najuboższy, najpiękniejszy, najmniejszy, największy, najgorszy, najlepszy etc. Крім цього ступені порівняння можуть мати i складену форму: bardziej ładny, najbardziej ładny, mniej ładny, najmniej ładny. Вправи:
5. Утворити правильні речення за зразком: Ten chłopiec jest (wysoki) wyższy, a tamten (niski) niższy. 1. Ta torba jest (tania), a tamta (droga). 2. Ten film jest (nowy), a tamten (stary). 3. Ta encyklopedia jest (gruba), a tamta (cienka). 4. Ten dom jest (mały), a ten (duży). 5. Ten pasek jest (długi), a ten (krótki). 6. Утворити правильні речення за зразком: Marek jest (silny) silniejszy niż Adam. 1. Czekolada jest (dobra) niż landrynki. 2. Żelazo jest (twarde) niż miedź. 3. Ania jest (zdolna) niż Ewa. 4. Mozart jest (znany) niż Salieri. 5. Podróż pociągiem jest (bezpieczna) niż autostopem. 6. Sok pomarańczowy jest (zdrowy) od coli. 7. Rock jest (popularny) niż jazz. 8. Agata jet (wesoła) od Janka. 9. Noce sierpniowe są (chłodne) niż lipcowe. 10. Lato jest (ciepłe) niż wiosna. Займенник (Zaimek) Класифікація займенників за значенням:
Відмінювання особових займенників: M. ja ty on ono ona my wy oni one D mnie/mię ciebie/cię jego/go jego jej nas was ich/nich C. mnie/mi tobie/ci jemu/mu jemu jej nam wam im/nim B. mnie/mię ciebie/cię jego/go je ją nas was ich je N. mną tobą nim nim nią nami wami nimi Msc. o mnie o tobie o nim o nim o niej o nas o was o nich Відмінювання займенників прикметникового типу: Liczba pojedyncza: M. ten ta to mój moja moje D. tego tej tego mojego (mego) mojej (mej) mojego (mego) C. temu tej temu mojemu (memu) mojej mojemu B. tego/ten tę to mojego/mój moją moje N. tym tą tym moim (mym) moją moim Msc. o tym o tej tym moim (mym) mojej moim Liczba mnoga: M. ci te moi moje D. tych moich C. tym moim B. tych/te moich/moje N. tymi moimi Msc. o tych o moich Чоловічо-особові форми (у множині) деяких займенників: Ten – ci, tamten – tamci, ów – owi, mój – moi, twój – twoi, nasz – nasi, wasz – wasi, swój – swoi, czyj – czyji, taki – tacy, inny – inni, jaki – jacy, który – którzy, ile – ilu, tyle – tylu, wszystek - wszyscy, sam – sami, ten sam – ci sami, taki sam – tacy sami, pewien – pewni, jakiś – jacyś. Крім форм з повною основою є також і форми енклітичнi (короткі): mi, mię, ci, cię, się, go, mu, twego, twym, twej, mego, mej, mym. Відмінювання займенників іменнникового типу: M. ktoś coś nikt nic D. kogoś czegoś nikogo niczego C. komuś czemuś nikomu niczemu B. kogoś coś nikogo nic N. kimś czymś nikim niczym Msc. o kimś o czymś o nikim o niczym Відмінювання числівникових займенників tyle, ile, wiele, kilka: M. ile/ilu tyle/tylu wiele/wielu (kilka/kilku) D. ilu tylu wielu C. ilu tylu wielu B. ile/ilu tyle/tylu wiele/wielu N. ilu/iloma tylu/tyloma wielu/wieloma Msc. ilu tylu wielu Якщо ці займенники відносяться до іменників чоловічо-особової роду, то у називному і знахідному відмінках вони мають форми: ilu, tylu, wielu, kilku(ilu chtopców przyszło, widzę tylu mężczyzn). Відмінювання зворотнього займенника się: M. ------ D. siebie C. sobie B. siebie/się N. sobą Msc. o sobie Вказівні займенники ten, ta, to вказують на ближчий предмет, тоді як займенники tamten, tamta, tamto та ów, owa, owo – на дальший у просторі або часі. Увага! В польській мові, як правило, особові займенники: ja, ty, on, ona, ono, my, wy не вживаються тоді, коли з особових форм дієслова видно, про кого йдеться в реченні або якщо на них не падає логічний наголос: mam brata. Але якщо вживається логічний наголос або при протиставленні, то в реченні слід використовувати форми особових займенників: to ja mam brata, a nie ty. Вправи 1. Займенники в дужках поставити в правильній формі: 1. Poczekaj na (ja, ona, on). 2. Widziałeś (ona, on) dzisiaj? 3. Myślę często o (ty, on, ona). 4. Bardzo żle (ty) słyszę. 5. Nie rozmawiałem z (ty) już dwa tygodnie! 6. Dlaczego nie możesz iść ze (ja) do kina? 7. Daj (ja, on, ona) ten list. 8. Chciałabym (ty) odwiedzić. 9. Robert siedzi za (ona). 10. Czy ten prezent jest dla (ja). 11. Bez (on, ty) niczego nie załatwię. 12. Skąd (ona, on) znasz? 2. Займенники в дужках поставити в правильній формі: 1. Czekamy już na (wy) pół godziny! 2. Czy pójdziecie z (my, oni, one) na koncert? 3. Mówili o (my, wy, oni, one) w telewizji. 4. Co (oni, one) podarujesz na imieniny? 5. Powiedziano (my, wy, oni, one) o tym wcześniej. 6. jestem (oni) zafascynowana. 7. Nie pójdę tam bez (oni). 8. Nie poznałam (wy)! 9. Nie miałam od (one) żadnych wiadomości. 10. Byliśmy tam z (wy) w zeszłym roku. 11. To dzięki (my) policja złapała złodzieja! 3. Займенник który поставити в правильній формі: 1. Mam hobby, o ________ nikt nie slyszał. 2. Książka, _________ czytasz, jest moją ulubioną lekturą. 3. Dziewczyna, o ________ Ci opowiadałem, będzie jutro na przyjęciu. 4. Słyszałem to od koleżanki, _________ znajomy pracuje w szpitalu. 5. To są sprawy, o ________ trzeba rozmawiać. 6. Panowie, _________ nie dostali biletów, odeszli zrezygnowani od kasy. 7. Baterie, ________ nie działają należy reklamować. 8. W _________ szufladzie leży otwieracz do konserw? 8. Z ________ peronu odjeżdża pociąg. 9. O ___________ godzinie ląduje samolot? 10. W __________ sali mamy egzamin? 11. Z __________ profesorem mamy wykład? 4. Займенники nikt, nic поставити в правильній формі: 1. Oni z (nikt) nie rozmawiali. 2. Po tym pisarzu nie spodziewam się (nic) dobrego. 3. O (nic) nas nie poinformowano. 4. Nigdy (nikt) nie pożyczam pieniędzy. 5. Ona na (nic) się nie zna. 6. (nikt) tu nie znam. 7. O (nikt) taki nie słyszałem. 8. (nikt) jeszcze o tym nie mówiliśmy. 9. (nic) mu nie proponowałam. 10. Nad (nic) wcześniej nie zastanawiał się tak długo. 11. Z (nikt) jeszcze się tak dobrze nie bawiłam! 5. Займенники ktoś, coś, jakiś поставити в правильній формі: 1. Czy ____ z was mówi po włosku? 2. Czy ____ ci mówiłam o swoich planach? 3. Czy spotkałeś ______ znajomego? 4. Czy o ______ nie zapomnieliśmy? 5. _________ zapomniałam. 6. O ______ takim już słyszałam. 7. Przypominasz mi ______ znajomego. 8. Czy masz ______ długopis. 9. Rozmawiali o ______ filmie. 10. Z ______ powodu nie zadzwonił i nie przyszedł. 6. Займенник swój поставити в правильній формі: 1. Pamiętaj o ____serniku w lodówce. 2. Dlaczego zostawiłeś ____ psa w samochodzie? 3. Nie rozrzucaj wszędzie _____ rzeczy! 4. Nie odpowiadasz za _____rodzeństwo. 5. Proszę pilnować_____dzieci! 6. Proszę zabrać_____ dokumenty. 7. Umówiła się ze _____ kolegami. 8. Nie wziął _____parasola. Числівник (Liczebnik) Класифікація числівників: 1. Кількісні (główne): 1 - jeden (jedna, jedno), 2 - dwa (dwaj, dwóch, dwie), 3 - trzy (trzej, trzech), 4 - cztery (czterej, czterech), 5 - pięć (чоловічо-особова форма - pięciu), 6 - sześć (чоловічо-особова форма - sześciu)....., 11 – jedenaście (чоловічо-особова форма - jedenastu), 15 - piętnaście (чоловічо-особова форма - piętnastu), 20 - dwadzieścia (чоловічо-особова форма - dwudziestu), 50 - pięćdziesiąt (чоловічо-особова форма - pięćdziesięciu), 100 – sto (чоловічо-особова форма - stu), 300 – trzysta (чоловічо-особова форма - trzystu), 500 – pięćset (чоловічо-особова форма - pięciuset), 800 - osiemset (чоловічо-особова форма - ośmiuset), tysiąc, milion, miliard (відмінюються як іменники чоловічого роду). 2. Порядкові (porządkowe): pierwszy, -a, -e (чоловічо-особова форма множини –pierwsi, інші роди – pierwsze); drugi, -a, -e (чоловічо-особова форма множини –drudzy, інші роди – drugie); czwarty, -a, -e; dziesiąty, -a, -e; setny, -a, -e; tysięczny, -a, -e; milionowy, -a, -e. 3. Збірні (zbiorowe): dwoje, oboje, troje, czworo, pięcioro, sześcioro, dziesięcioro, jedenaścioro... 4. Дробові (ułamkowe): jedna druga, dwie trzecie, pięć dziesiątych (odmienne), pół, półtora (r.m i r.n.), półtorej (r.ż.) 5. Неозначені (nieokreślone): kilka, parę, kilkanaście, kilkadziesiąt, kilkaset, paręset.  перейти в каталог файлов | Образовательный портал Как узнать результаты егэ Стихи про летний лагерь 3агадки для детей |